પાઠ ૬: અવિરામ યુદ્ધ

• (૧) છોકરો દરિયાઈ તોફાનમાં ફસાયેલા પિતાને જોઈ રહ્યો છે. – સાચું
• (૨) કુદરતના બળ સામે માણસનું બળ હારે છે. – સાચું
• (૩) દરિયાઇ તોફાનમાંથી બચવા માછીમાર ખૂબ પ્રયત્ન કરે છે. – સાચું
• (૪) કુદરતના બળથી હોડી અને માણસ બંને અલગ થઈ જાય છે. – સાચું
• (૫) બાપના મોતનું વેર વાળવા છોકરો હોડકું લઈને દરિયામાં જાય છે. – ખોટું
  સુધારેલું વાક્ય: બાપના મોતનું વેર વાળવા નહિ, પરંતુ દરિયાએ લીધેલા પિતાના વ્યવસાયને (માછીમારીને) ચાલુ રાખવા માટે અને હિંમત ન હારવા માટે છોકરો હોડકું લઈને દરિયામાં જાય છે.
• (૬) પિતાના મૃત્યુના કારણે છોકરો કુદરતના બળને ધિક્કારે છે. – ખોટું
  સુધારેલું વાક્ય: પિતાના મૃત્યુ છતાં છોકરો કુદરતના બળથી હાર માનતો નથી કે ડરતો નથી, પરંતુ હિંમતભેર દરિયાનો સામનો કરવા ફરી હોડી લઈને તૈયાર થાય છે.

• (૧) માડી! સાચવજે.
  જવાબ: આ વાક્ય છોકરો પોતાની માતાને ઉદ્દેશીને બોલે છે. જ્યારે દરિયામાં ભયંકર તોફાન ચાલી રહ્યું હોય છે અને તેના પિતાજી તેમાં ફસાયેલા હોય છે, ત્યારે માતાને સાંત્વના અને હિંમત આપવા તે આ બોલે છે.


• (૨) કેમ દોસ્ત! ઓળખાણ પડે કે?
  જવાબ: આ વાક્ય લેખક (ધૂમકેતુ) પેલા નાનકડા છોકરાને ઉદ્દેશીને બોલે છે. જ્યારે એકાદ વર્ષ પછી લેખક તેને ફરી દરિયાકિનારે હોડકું તૈયાર કરતો જુએ છે અને તેને યાદ કરાવે છે, ત્યારે લેખક આ વાક્ય બોલે છે.


• (૩) લ્યો રામ! રામ! સાંજે ફરવા આવશો કે?
  જવાબ: આ વાક્ય છોકરો લેખકને ઉદ્દેશીને બોલે છે. જ્યારે છોકરો હોડી લઈને દરિયામાં જવા નીકળે છે, ત્યારે હસતા મુખે લેખકનું અભિવાદન કરતાં તે આ વાક્ય બોલે છે.


• (૪) વેલુંમોડું સૌને મરવાનું છે ને?
  જવાબ: આ વાક્ય છોકરો લેખકને ઉદ્દેશીને બોલે છે. જ્યારે લેખક તેને દરિયાના તોફાનમાં પિતાના મૃત્યુની યાદ અપાવીને પૂછે છે કે તું પાછો એ જ ધંધો લઈને કેમ બેઠો છે? ત્યારે પોતાની નિડરતા અને ખુમારી બતાવવા છોકરો આ બોલે છે.

ઉદા. : રાક્ષસની ચીસો હોય તેમ પવન સુસવાટા બોલાવતો હતો. (ડર)

• (૧) માણસનું બળ થાક્યું હતું, કુદરતનું બળ વધતું હતું.
  લાગણી : નિરાશા / ડર
  કારણ: માણસ કુદરત સામે લાચાર થઈ ગયો છે તે જોઈને આ લાગણી થાય છે.


• (૨) મને હડી કાઢવા દ્યો. હું દોડીને મારા બાપને બચાવી લાવું, મને હડી કાઢવા દ્યો.
  લાગણી : દયા / ફિકર / દુઃખ
  કારણ: એક બાળકની પોતાના પિતાને ડૂબતા જોઈને તેમને બચાવવાની જે તડપ અને લાચારી છે, તે જોઈને દયા અને દુઃખ થાય છે.


• (૩) મનુષ્ય હાર્યો, દરિયો જીત્યો.
  લાગણી : દુઃખ / નિરાશા
  કારણ: માછીમારનો સંઘર્ષ નિષ્ફળ ગયો અને પિતાનું દરિયામાં ડૂબી જવાથી મૃત્યુ થયું.


• (૪) મારી પ્રચંડતાને પણ કઈં નહિ ગણનાર આવડો નાનો છોકરો નીકળ્યો.
  લાગણી : નવાઈ
  કારણ: પોતાના પિતાને ગળી જનાર ભયંકર દરિયાથી ડર્યા વગર, એક નાનકડો છોકરો ફરી દરિયામાં હોડી લઈને ઉતરે છે એ જોઈને અત્યંત આશ્ચર્ય થાય છે.


• (૫) તે દિવસે એ એવું રડ્યો હશે કે દરિયો પથરાનો હોત તોય પીગળી જાત!
  લાગણી : દુઃખ / દયા
  કારણ: પિતા ગુમાવ્યા પછી બાળકે જે અત્યંત વેદનાથી આક્રંદ કર્યું હશે તેની તીવ્રતા વિચારીને ભારે દુઃખ થાય છે.

ઉદાહરણ : તુમુલ : (ડ) ભયંકર (✓)

• (૧) ધૂસર : (ક) ધૂળના રંગનું (✓)
• (૨) અતળ : (બ) તળિયા વગરનું (✓)
• (૩) ચિંતાતુર : (બ) વિચારોથી ગભરાવું (✓)
• (૪) મશગૂલ : (ક) તલ્લીન (✓)

ઉદાહરણ : હડી કાઢવી : દોટ મૂકવી. નવું વાક્ય : દીકરાએ હડી કાઢી

• (૧) મીટ માંડવી : મા-દીકરો પિતાના સંઘર્ષને એકીનજરે જોઈ રહ્યાં હતાં.
  અર્થ: એકીનજરે જોવું / ધ્યાનથી જોવું
  નવું વાક્ય: શિક્ષકે વર્ગખંડમાં પ્રવેશતા જ તોફાન કરતા વિદ્યાર્થીઓ તરફ મીટ માંડી.


• (૨) ઠઠ જામવી : ગિરનારની લીલી પરિક્રમા કરવા શ્રદ્ધાળુઓ એકઠાં થયાં?
  અર્થ: મોટી સંખ્યામાં લોકોનું એકઠા થવું / ભીડ જામવી
  નવું વાક્ય: જાદુગરનો ખેલ જોવા માટે ગામના પાદરે લોકોની ઠઠ જામી.


• (૩) આહ્વાન કરવું : ગાંધીજીએ અહિંસાના શસ્ત્રથી અંગ્રેજોને પડકાર ફેંક્યો.
  અર્થ: પડકાર ફેંકવો / આમંત્રણ આપવું
  નવું વાક્ય: શિવાજી મહારાજે મુઘલ સેનાને યુદ્ધ માટે આહ્વાન કર્યું.


• (૪) નાક વઢાઈ જવું : અભિમન્યુ જેવા નવલોહિયાથી હાર્યા એથી કૌરવ-યોદ્ધાઓની આબરૂ ગઈ.
  અર્થ: આબરૂ જવી / ઇજ્જત જવી
  નવું વાક્ય: પોતાના દીકરાએ ચોરી કરતાં ગામમાં પિતાનું નાક વઢાઈ ગયું.

• (૧) દીપિકા પાસે નોટ પેન્સિલ રબર ચોપડી વગેરે છે
  જવાબ: દીપિકા પાસે નોટ, પેન્સિલ, રબર, ચોપડી વગેરે છે.
• (૨) પીનલ પાણી લઈને અમને આપ
  જવાબ: પીનલ, પાણી લઈને અમને આપ.
• (૩) બાપુજી ક્યારે અમદાવાદ જવાના છે
  જવાબ: બાપુજી ક્યારે અમદાવાદ જવાના છે?
• (૪) ખબરદાર ત્યાં જ ઊભા રહો
  જવાબ: ખબરદાર! ત્યાં જ ઊભા રહો.
• (૫) અરે મારા સા’બ શું ભગવાનને બચાવતાં નથી આવડતું.
  જવાબ: અરે મારા સા’બ! શું ભગવાનને બચાવતાં નથી આવડતું?
• (૬) અમે પ્રવાસમાં દીવ દ્વારકા વેરાવળ અને સોમનાથ ગયાં
  જવાબ: અમે પ્રવાસમાં દીવ, દ્વારકા, વેરાવળ અને સોમનાથ ગયાં.
• (૭) પ્રાર્થનાના શબ્દો હતા મંદિર તારું વિશ્વ રૂપાળું
  જવાબ: પ્રાર્થનાના શબ્દો હતા : "મંદિર તારું વિશ્વ રૂપાળું."
• (૮) તુલસીદાસે રામચરિતમાનસ ગ્રંથ લખ્યો છે
  જવાબ: તુલસીદાસે 'રામચરિતમાનસ' ગ્રંથ લખ્યો છે.
• (૯) બાળકે કહ્યું મને હડી કાઢવા દ્યો
  જવાબ: બાળકે કહ્યું, "મને હડી કાઢવા દ્યો."
• (૧૦) છોકરો કહે માડી સાચવજે
  જવાબ: છોકરો કહે, "માડી! સાચવજે."

• ( ? ) પ્રશ્નાર્થચિહ્ન વાળા વાક્યો:
  ૧. બાપુજી ક્યારે અમદાવાદ જવાના છે ?
  ૨. અરે મારા સા’બ ! શું ભગવાનને બચાવતાં નથી આવડતું ?
• ( ! ) ઉદ્ગારચિહ્ન વાળા વાક્યો:
  ૧. ખબરદાર ! ત્યાં જ ઊભા રહો.
  ૨. અરે મારા સા’બ !
• ( ‘ ’ અથવા " " ) અવતરણચિહ્ન વાળા વાક્યો:
  ૧. બાળકે કહ્યું, "મને હડી કાઢવા દ્યો."
  ૨. ગાંધીજીએ કહ્યું છે, ‘સારા અક્ષર એ હાથનું ઘરેણું છે.’
• ( , ) અલ્પવિરામ વાળા વાક્યો:
  ૧. દીપિકા પાસે નોટ, પેન્સિલ, રબર, ચોપડી વગેરે છે.
  ૨. પીનલ, પાણી લઈને અમને આપ.