પાઠ ૪: ચાલો, ચરણ ઉપાડો!

• વેગ : ઝડપ

• ઢાળ પર સાઇકલ સડસડાટ સરકે તેનો વેગ રોકવા બ્રેક લગાવવી પડે. (✓)
• ચિત્તો પૃથ્વી પરનું સૌથી વધુ વેગથી દોડતું પ્રાણી છે. (✓)
• સ્કૂટર ચાલુ કર્યા પછી વેગ વધારવા એક્સિલરેટર આપવું પડે. (✓)

• ભેખ લેવો : કોઇ ધ્યેય પાછળ સર્વસ્વ છોડીને પડવું

• નિશા ભેખ લઇને ઘરનું કામ કરે છે.
• તે ભેખ લઇને રસ્તે ચાલી રહ્યો છે.
• ધારેલી સફળતા મેળવવા તે ભેખ લઇને મહેનત કરી રહ્યો છે. (✓)

• જયજયકાર : જીતની ખુશાલીનો પોકાર

• બાળકોએ રમત રમવા માટે જયજયકાર કર્યો.
• ઑલિમ્પિક ગેમ્સમાં ભારતીય ખેલાડીઓ દ્વારા સારું પ્રદર્શન થતાં ચારેકોર જયજયકાર થઇ ગયો. (✓)
• જયજયકાર કરતાં કરતાં સરઘસ આગળ વધી રહ્યું હતું. (✓)

• (૧) પળપળ : પળપળનો યોગ્ય ઉપયોગ કરે એ જ સમજદાર. (ઉદાહરણ)
• (૨) ટકટક : ઘડિયાળની ટકટક સતત સંભળાય છે.
• (૩) ટપટપ : વરસાદનાં ટીપાં છાપરા પર ટપટપ પડે છે.
• (૪) બડબડ : કામ કરતી વખતે કારણ વગર બડબડ ન કરવી જોઈએ.
• (૫) ઝરમર : આજે સવારથી જ ઝરમર વરસાદ વરસી રહ્યો છે.
• (૬) ખડખડ : જોક સાંભળીને બધા બાળકો ખડખડ હસી પડ્યા.

• (૧) સફળતા મેળવવા અવિરત મથવું જોઈએ.
• (૨) ધ્રુવના તારાનું સ્થાન અવિચલ છે.
• (૩) મજબૂત મનોબળ ધરાવતી વ્યક્તિ માટે કોઈ જ કામ અશક્ય નથી.
• (૪) મન અશક્ત હોય તો શારીરિક બળ એકલું શું કરે?
• (૫) અડગ મનના માનવીને હિમાલય નડતો નથી.

ઉદાહરણ : ચાલો, જમી લઈએ. / ચાલો, કસરત કરીએ.

• (૧) ચાલો, વાંચી લઈએ.
• (૨) ચાલો, નિશાળે જઈએ.
• (૩) ચાલો, ગીત ગાઈએ.
• (૪) ચાલો, રમત રમીએ.

ઉદાહરણ : કહો :- કહો, તમે ક્યારે આવશો ?

• (૧) શ્વાસ ભરીને દોડવા લાગો.
  જવાબ: દોડો, શ્વાસ ભરીને દોડવા લાગો.
• (૨) ધ્યાન આપીને વાંચવા લાગો.
  જવાબ: ઊઠો, ધ્યાન આપીને વાંચવા લાગો. (અથવા ચાલો, ધ્યાન આપીને વાંચવા લાગો.)
• (૩) સામેના મકાનમાં આગ લાગી.
  જવાબ: જુઓ, સામેના મકાનમાં આગ લાગી.
• (૪) ડુંગર કેટલો દૂર છે.
  જવાબ: કહો, ડુંગર કેટલો દૂર છે? (નોંધ: અહીં પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો હોવાથી અંતે પ્રશ્નાર્થચિહ્ન મુકાશે.)
• (૫) કહો, .......................................
  જવાબ: કહો, આજે તમે શાળાએ કેમ નહોતા આવ્યા?
• (૬) બોલો, .......................................
  જવાબ: બોલો, હવે આપણે કઈ રમત રમીશું?

1. વાતાવરણ (વા-તા-વ-ર-ણ)
2. આકાશવાણી (આ-કા-શ-વા-ણી)
3. જરૂરિયાત (જ-રૂ-રિ-યા-ત)
4. નવજીવન (ન-વ-જી-વ-ન)
5. મહાનગર (મ-હા-ન-ગ-ર)
6. સમજદારી (સ-મ-જ-દા-રી)
7. અમદાવાદ (અ-મ-દા-વા-દ)
8. અવલોકન (અ-વ-લો-ક-ન)
9. જવાબદારી (જ-વા-બ-દા-રી)

• (૧) વાતાવરણ: જંગલનું વાતાવરણ ખૂબ જ શાંત અને રમણીય હોય છે.
• (૨) આકાશવાણી: મારા દાદાજી દરરોજ સવારે આકાશવાણી પર સમાચાર સાંભળે છે.
• (૩) જરૂરિયાત: આપણે જીવનમાં આપણી જરૂરિયાત મુજબ જ વસ્તુઓ ખરીદવી જોઈએ, ખોટો બગાડ ન કરવો જોઈએ.
• (૪) નવજીવન: પહેલો વરસાદ આવતાં જ સુકાયેલાં વૃક્ષોને નવજીવન મળી ગયું.
• (૫) મહાનગર: અમદાવાદ અને સુરત ગુજરાતનાં ખૂબ જ મોટાં મહાનગર છે.

ઉદાહરણ : યશવી કાલે ગુલાબજાંબુ ખાશે. (કોને, શું, કેમ) → યશવી કાલે શું ખાશે?

• (૧) શાળામાંથી જાન્યુઆરી મહિનામાં પ્રવાસે જઈશું. (ક્યારે, કેમ, કેવા)
  જવાબ: શાળામાંથી ક્યારે પ્રવાસે જઈશું?
• (૨) મમ્મીના જન્મ દિવસે દીકરીએ ભેટ આપી. (કોણે, ક્યાં, શું, કેવી)
  જવાબ: મમ્મીના જન્મ દિવસે કોણે ભેટ આપી? (અથવા: મમ્મીના જન્મ દિવસે દીકરીએ શું આપ્યું?)
• (૩) અરવલ્લી ગુજરાત રાજ્યનો જિલ્લો છે. (કોણ, કેમ, કયા)
  જવાબ: અરવલ્લી કયા રાજ્યનો જિલ્લો છે?
• (૪) પપ્પા પ્રવાસમાંથી મારા માટે રમકડું લાવ્યા. (શું, ક્યાં, ક્યારે)
  જવાબ: પપ્પા પ્રવાસમાંથી મારા માટે શું લાવ્યા?
• (૫) ચિન્ટુ અને મીનુ વિદેશ ફરવા ગયાં. (ક્યાં, શું, કેમ)
  જવાબ: ચિન્ટુ અને મીનુ ક્યાં ફરવા ગયાં?

• (૧)
  रुक जाना नहीं तू कहीं हार के, काँटों पे चल के मिलेंगे साये बहार के।
  ગુજરાતી ભાવાર્થ: જીવનમાં આવતી મુશ્કેલીઓ કે નિષ્ફળતાથી ક્યારેય હિંમત હારીને અટકી જવું જોઈએ નહિ. કારણ કે કાંટા સમાન દુઃખો અને સંઘર્ષનો સામનો કરીને જ વસંત (સફળતા અને સુખ) રૂપી સુંદર છાંયડો પ્રાપ્ત થાય છે. મહેનતનું ફળ હંમેશા મીઠું હોય છે.


• (૨)
  एक रास्ता है जिंदगी जो थम गए तो कुछ नहीं, ये कदम किसी मुकाम पे जो जम गए तो कुछ नहीं।
  ગુજરાતી ભાવાર્થ: આ જિંદગી એક લાંબી સફર અથવા રસ્તો છે. જો તમે આ સફરમાં કોઈ જગ્યાએ રોકાઈ ગયા કે થંભી ગયા, તો જીવનનો કોઈ અર્થ રહેતો નથી. જો તમારા કદમ કોઈ એક જ મુકામ પર અટકી જાય અને તમે પ્રગતિ કરવાનું છોડી દો, તો જીવન નિરર્થક બની જાય છે. માટે સતત પ્રગતિ કરતા અને આગળ વધતા રહેવું એ જ સાચું જીવન છે.