પાઠ ૮: રામ રાખે તેમ રહી

• (૧) મીરાંબાઈ રામ રાખે તેમ રહીએ એમ કહે છે કારણ કે...
  જવાબ: રામ જ ભાગ્યનો નિર્ણય કરનાર હોવાથી તેમની ઈચ્છા મુજબ જ જીવન ચાલે છે.


• (૨) આપણે ચિઠ્ઠીના ચાકર છઈએ એટલે...
  જવાબ: જે રીતે ચાકરે શેઠની આજ્ઞા પાળવાની હોય તેમ આપણે ભગવાનની આજ્ઞામાં રહેવાનું હોય છે.


• (૩) કોઈ દિન રહેવાને બાગબગીચા એટલે...
  જવાબ: ખૂબ જ વૈભવ ભોગવવા મળે.

• (૧) કેટલાક માણસોને હીરનાં ચીર પહેરવા મળે છે. (ખાદીનાં, રેશમનાં, સૂતરનાં)
  જવાબ: કેટલાક માણસોને રેશમનાં ચીર પહેરવા મળે છે.


• (૨) કેટલાક લોકોને ભોજનમાં શીરો ને પૂરી જ ગમે છે. (મિષ્ટાન્ત, રોટલી, ભાત)
  જવાબ: કેટલાક લોકોને ભોજનમાં મિષ્ટાન્ન જ ગમે છે.


• (૩) કેટલાક પોતાના મહેલમાં રહેતા હોય છે. (માળિયામાં, પ્રાસાદમાં, ઝૂંપડીમાં)
  જવાબ: કેટલાક પોતાના પ્રાસાદમાં રહેતા હોય છે.


• (૪) તકિયાને અઢેલીને બેસવાની મજા પડે. (બેસાડીને, પાથરીને, ટેકો લઈને)
  જવાબ: તકિયાને ટેકો લઈને બેસવાની મજા પડે.

• (૧) રોટલી – શાક
• (૨) દાળ – ભાત
• (૩) રાત – દિવસ
• (૪) ચડતી – પડતી
• (૫) દાણા – પાણી
• (૬) અન્ન – જળ
• (૭) આડોશ – પાડોશ

• (૧) લખવું – લખવા
• (૨) સૂવું – સૂવા
• (૩) ઓઢવું – ઓઢવા
• (૪) જવું – જવા
• (૫) બોલવું – બોલવા
• (૬) દોડવું – દોડવા
• (૭) જોવું – જોવા
• (૮) ગાવું – ગાવા
• (૯) તરવું – તરવા

• (૧) સજ્જન - સારો માણસ. દુર્જન - ખરાબ માણસ.
  વાક્ય 1: સજ્જન માણસો હંમેશાં બીજાનું ભલું વિચારે છે.
  વાક્ય 2: દુર્જનનો સંગ ક્યારેય ન કરવો જોઈએ.


• (૨) સ્વપ્ન - સારું સપનું. દુઃસ્વપ્ન - ખરાબ સપનું.
  વાક્ય 1: મેં આજે વહેલી સવારે એક સુંદર સ્વપ્ન જોયું.
  વાક્ય 2: ગઈરાત્રે ભયાનક દુઃસ્વપ્ન આવવાથી હું ડરીને જાગી ગયો.


• (૩) સુકાળ - સારો સમય (વરસાદ સારો પડે તે). દુકાળ - ખરાબ સમય (વરસાદ ન પડે તે).
  વાક્ય 1: આ વર્ષે પુષ્કળ વરસાદ થતાં સર્વત્ર સુકાળ વ્યાપી ગયો છે.
  વાક્ય 2: વરસાદ ન પડવાથી ખેડૂતોને દુકાળનો સામનો કરવો પડ્યો.


• (૪) સદ્ગુણ - સારા ગુણ. દુર્ગુણ - ખરાબ ગુણ.
  વાક્ય 1: સત્ય બોલવું એ મોટો સદ્ગુણ છે.
  વાક્ય 2: જુગાર રમવો એ એક મોટો દુર્ગુણ છે.


• (૫) સબળ - બળવાન, શક્તિશાળી. દુર્બળ - નબળું, શક્તિહીન.
  વાક્ય 1: સબળ માણસે નબળાનું રક્ષણ કરવું જોઈએ.
  વાક્ય 2: લાંબી માંદગી પછી દર્દી ઘણો દુર્બળ થઈ ગયો છે.

• (૧) કોટ ને પાટલૂન – ધોતી: કોઈ દિન પહેરવા કોટ ને પાટલૂન, તો કોઈ દિન ધોતી પહેરીએ.
• (૨) ફૂલોની સેજ – કાંટા: કોઈ દિન સૂવાને ફૂલોની સેજ, તો કોઈ દિન કાંટા પર સૂઈએ.
• (૩) સ્વેટર ને ટોપી – કામળી: કોઈ દિન પહેરવા સ્વેટર ને ટોપી, તો કોઈ દિન કામળી ઓઢીએ.
• (૪) ચમચમતી મોજડી – સિલપર: કોઈ દિન પહેરવા ચમચમતી મોજડી, તો કોઈ દિન સિલપર (સ્લિપર) પહેરીએ.

• (૧) "રામ રાખે તેમ રહીએ" ભજન મીરાંબાઈ ઓધવજીને કહેતાં હોય તેમ લખવામાં આવ્યું છે.
  પ્રશ્ન 1: "રામ રાખે તેમ રહીએ" ભજન કોને ઉદ્દેશીને લખવામાં આવ્યું છે?
  પ્રશ્ન 2: મીરાંબાઈએ કયું ભજન ઓધવજીને કહેતાં હોય તેમ લખ્યું છે?


• (૨) મીના પોતાના ઘરની નજીકના બાગમાં અચૂક જાય છે.
  પ્રશ્ન 1: મીના પોતાના ઘરની નજીક ક્યાં અચૂક જાય છે?
  પ્રશ્ન 2: કોણ પોતાના ઘરની નજીકના બાગમાં અચૂક જાય છે?


• (૩) દનાને આજે ઉપવાસ હોવાથી ભૂખી રહેવાની છે.
  પ્રશ્ન 1: દના આજે ભૂખી કેમ રહેવાની છે?
  પ્રશ્ન 2: કોણ આજે ઉપવાસ હોવાથી ભૂખી રહેવાની છે?


• (૪) કૃષ્ણે ગોવર્ધન પર્વત ઊંચક્યો હોવાથી તેમને ગિરિધર કહેવાય છે.
  પ્રશ્ન 1: કૃષ્ણને ગિરિધર શા માટે કહેવામાં આવે છે?
  પ્રશ્ન 2: કોણે ગોવર્ધન પર્વત ઊંચક્યો હોવાથી તેમને ગિરિધર કહેવાય છે?

• (૧) રહેવા માટે: (1) બાગબગીચા - જ્યાં બધી જ ભૌતિક સગવડો હોય. (2) જંગલ - જ્યાં કોઈ સગવડ ન હોય અને ડર પણ હોય.
• (૨) ભોજન માટે: (1) શીરો ને પૂરી - સ્વાદિષ્ટ અને પૌષ્ટિક મિષ્ટાન્ન ભોજન. (2) ભૂખ્યાં રહેવું - અન્નનો દાણો પણ ન મળવો.
• (૩) વસ્ત્ર માટે: (1) હીર તણાં ચીર - મોંઘા અને રેશમી વસ્ત્રો. (2) સાદાં વસ્ત્રો - સાવ સાદા અને સામાન્ય સુતરાઉ કાપડનાં વસ્ત્રો.

જવાબ: માનવજીવનમાં ચડતી-પડતી કે સુખ-દુઃખ આવ્યા કરે છે તે સમજાવવા મીરાંબાઈ ઉદાહરણ આપે છે કે ક્યારેક રહેવા માટે સુંદર બાગ-બગીચા મળે તો ક્યારેક ભયાનક જંગલમાં પણ રહેવું પડે. ક્યારેક જમવામાં સ્વાદિષ્ટ શીરો અને પૂરી મળે તો ક્યારેક ભૂખ્યા પેટે પણ રહેવાનો વારો આવે. ક્યારેક પહેરવા માટે કીમતી રેશમી વસ્ત્રો મળે તો ક્યારેક સાદાં વસ્ત્રોથી ચલાવી લેવું પડે. ક્યારેક સૂવા માટે આરામદાયક ગાદી-તકિયા મળે તો ક્યારેક જમીન પર પણ સૂવું પડે. આમ, સુખ અને દુઃખ બંને પરિસ્થિતિઓમાં આપણે સમાન રહીને ઈશ્વર રાખે તેમ રહેવું જોઈએ.

ભજનનો અંક બનાવો અને એમાંનાં ભજન સમયાંતરે પ્રાર્થનાસભામાં રજૂ કરો. (વિદ્યાર્થીઓએ જાતે કરવાની પ્રવૃત્તિ):
વિદ્યાર્થીઓએ નરસિંહ મહેતા, મીરાંબાઈ, અને ગંગાસતી વગેરેનાં ભજનો એકત્રિત કરીને એક હસ્તલિખિત સંગ્રહ બનાવવો. દા.ત. 'વૈષ્ણવ જન તો તેને કહીએ', 'મેરે તો ગિરધર ગોપાલ', 'મેરુ તો ડગે' વગેરે ભજનો શોધીને શાળાની પ્રાર્થનાસભામાં તેનું સમૂહગાન કરવું.