પાઠ ૫: જય જય ગરવી ગુજરાત!

જવાબ: આ ગીતમાં મેં 'કુંતેશ્વર મહાદેવ' દક્ષિણ દિશામાં રહીને ગુજરાતની રક્ષા કરે છે, તે વાત પહેલીવાર સાંભળી.

જવાબ: જ્યાં ભગવાનનાં દર્શન થતાં હોય, જે સ્થળ સાથે કોઈ પવિત્ર ઈતિહાસ જોડાયેલો હોય અને જ્યાં જવાથી મનને શાંતિ મળતી હોય તેવા પવિત્ર ધાર્મિક સ્થળને અમે તીર્થસ્થાન ગણીએ છીએ (જેમ કે સોમનાથ, દ્વારકા, પાલિતાણા, અંબાજી વગેરે).

જવાબ: હા, મેં કવિ નર્મદ સિવાય કવિ ખબરદારનું "ગુણવંતી ગુજરાત અમારી" અને કવિ ઉમાશંકર જોશીનું "ગુજરાત મોરી મોરી રે" ગીત સાંભળ્યું છે.

જવાબ: હા, ગયા વર્ષે દિવાળીના વેકેશનમાં હું મારા પરિવાર સાથે સોમનાથ મહાદેવ અને દ્વારકાધીશના મંદિરે દર્શન કરવા ગયો હતો.

જવાબ: હા, મને નદીકિનારે રહેવું ખૂબ ગમે. કારણ કે ત્યાંનું વાતાવરણ અત્યંત શાંત અને ખુશનુમા હોય છે, વહેતા પાણીનો અવાજ મનને પ્રફુલ્લિત કરે છે અને ત્યાં શુદ્ધ હવા મળે છે.

જવાબ: સંપીને રહેવાથી ઘરમાં, સમાજમાં અને દેશમાં શાંતિ જળવાય છે. કોઈપણ મોટી મુશ્કેલીનો સામનો આપણે સરળતાથી કરી શકીએ છીએ અને દેશનો વિકાસ ઝડપથી થાય છે.

જવાબ: કવિતા મુજબ ગુજરાતની ઉત્તરમાં અંબામાતા, પૂર્વમાં કાળીમાતા, દક્ષિણમાં કુંતેશ્વર મહાદેવ અને પશ્ચિમ દિશામાં સોમનાથ તથા દ્વારકાધીશ (દ્વારકેશ) આવેલા છે.

જવાબ: કવિએ સંતાનોને પ્રેમભક્તિની રીત શીખવવાનું કહ્યું છે કારણ કે તેનાથી માણસને સાચી જીવનશૈલી મળે છે, લોકોમાં ભાઈચારો અને સંપ વધે છે, જેથી ગુજરાત વધુ પ્રગતિ કરી શકે.

જવાબ: "ગરવી ગુજરાત" એટલે ગૌરવશાળી, મહાન અને પ્રભાવશાળી ગુજરાત. જેની સાંસ્કૃતિક અને ભૌગોલિક વિરાસત અત્યંત સમૃદ્ધ છે અને જેના પર આપણને ગર્વ થાય છે તેવું આપણું ગુજરાત.

જવાબ: ગુજરાતની બીજી નદીઓમાં સાબરમતી, મહી, તાપી, ભાદર, મચ્છુ, શેત્રુંજી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
સાબરમતી નદી: સાબરમતી એ ગુજરાતની સૌથી લાંબી અને મોટી નદીઓમાંની એક છે. અમદાવાદ અને ગુજરાતની રાજધાની ગાંધીનગર સાબરમતી નદીના કિનારે જ વસેલાં છે. મહાત્મા ગાંધીજીએ સાબરમતી નદીના કિનારે પોતાનો આશ્રમ સ્થાપ્યો હતો.

જવાબ: ગુજરાતની ચારેય દિશાઓમાં દેવો સાક્ષાત્ રક્ષા કરી રહ્યા છે. આ ભૂમિના સંતાનોમાં પ્રેમ, શૌર્ય અને ભક્તિનો ત્રિવેણી સંગમ છે. અહીં નર્મદા અને મહી જેવી પવિત્ર નદીઓ વહે છે અને રત્નાકર જેવો વિશાળ સમુદ્ર એના ચરણ પખાળે છે. સિદ્ધરાજ જયસિંહ જેવા પરાક્રમી રાજાઓનો આ ગૌરવશાળી પ્રદેશ છે.

જવાબ: ગુજરાતની ભૂમિએ દેશને અનેક વીર સપૂતો અને સંતો આપ્યા છે. અહીંની પ્રજા સાહસિક, વેપારી અને ખમીરવંતી છે. આ ભૂમિનો સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક વારસો ભવ્ય છે, તેથી તેના પ્રત્યે આદર અને સન્માન દર્શાવવા કવિએ ગુજરાતને "ગરવી" કહી છે.

સમજૂતી: કવિ ગુજરાત માતાને સંબોધીને કહે છે કે હે માતૃભૂમિ! પ્રાચીન કાળમાં અણહિલવાડ પાટણ અને રાજા સિદ્ધરાજ જયસિંહના સમયમાં તારો જે પ્રતાપ અને ગૌરવશાળી રંગ હતો, તેના કરતાં પણ વધારે સારો રંગ (વિકાસ અને પ્રગતિ) હવે જલ્દીથી (સત્વરે) જોવા મળશે. એના શુભ શુકન (સારાં એંધાણ) અત્યારે દેખાઈ રહ્યા છે. ગુલામી અને દુઃખની રાત હવે પૂરી થઈ ગઈ છે અને હવે તારી પ્રગતિનો મધ્યાહ્ન (બપોરનો તેજસ્વી સૂર્ય) સોળે કળાએ શોભી ઊઠશે.