પાઠ ૧૦: લેખણ ઝાલી નો રહી

• (૧) ડાંડાઈ કરવી – કામચોરી કરવી, આળસ કરવી
  [✓] સ્નેહા બીજાંનાં કામ કરવામાં ડાંડાઈ કરે છે.
  વાક્ય: લેસન કરવામાં ડાંડાઈ કરવી એ વિદ્યાર્થીઓ માટે ખરાબ આદત છે.


• (૨) વ્હાણાં વાઈ જવાં – સમય જતો રહેવો
  [✓] મારે રોજ નાહવાની ટેવ પણ પપ્પા કહે તને નાહતો જોયે વ્હાણાં વાઈ ગયાં...
  વાક્ય: અમેરિકા ગયેલા દીકરાને જોયે માવતરને વહાણાં વાઈ ગયાં, પણ તે હજી પાછો ફર્યો નથી.


• (૩) વાત લમણામાં રહી ગઈ - યાદ રહી ગયું
  [✓] હું એક વાર શીખું પછી એ મારા લમણામાં રહી જાય જ.
  વાક્ય: વર્ગમાં શિક્ષકે કહેલી શિખામણની વાત મારા લમણામાં રહી ગઈ.


• (૪) દાણેદાણા કરી નાખવા - વેરવિખેર કરી નાખવું
  [✓] હરખચંદે કહળસંગને પત્ર લખતાં વિચાર્યું એના દાણેદાણા નો કરી નાખું તો હું હરખચંદ નહીં.
  વાક્ય: દુશ્મનોએ છળકપટ કરીને રાજાના લશ્કરની રેવડીના દાણેદાણા કરી નાખ્યા.


• (૫) ગુજરી જવું – મૃત્યુ પામવું
  [✓] બાપુના ગુજરી ગયા પછી ઘરની બધી જવાબદારી મોટા દીકરા પર આવી પડી.
  વાક્ય: લાંબી બીમારી બાદ ગામના સરપંચ ગુજરી ગયા.

• (૧) બિનઅનુભવી હોય કે અનુભવી પર્વત ચઢવામાં દરેકને હાંફ તો ચઢે જ.
• (૨) ગીરમાં જંગલ સફારી વખતે જીપમાંથી નીચે ઊતરવું જોખમી છે પરંતુ જીપમાં બેસી સિંહદર્શન સલામત છે.
• (૩) જો જો કામમાં કોઈ ચૂક ન થાય, તમારે આ કામ અચૂક કરવાનું છે.
• (૪) વાંચન એ અજ્ઞાનથી જ્ઞાન તરફ જવાનો સેતુ છે.

• (૧) “એઈ કહળસંગ બાપલા જરા આટલું બાચકું ગાડામાં મેલવા દ્યો ને!” – વિનંતી
• (૨) કો'ક દી” ઉધાર લેવા આવીએ તો હાટડીએથી હેઠાં ઉતારી દ્યો છો ઈ સાંભરે સે? – રીસ (ગુસ્સો)
• (૩) કપાસિયાનો કોથળો માથે લઈને એ ભાંગેલ પગે બજારમાં પાછા ગયા. – નિરાશા
• (૪) કહળસંગ તો મનમાં મનમાં હરખાય ને ગાડું હાંક્યે રાખે. – હર્ષ
• (૫) તે દી ઈના બળદ જેમ ઝાલ્યા નો'તા રિયા ઈમ કાગળ લખતાં મારી લેખણ ઝાલી નો રહી. – ચાલાકી

કરી શકું:

• હું શિયાળામાં ઠંડા પાણીથી સ્નાન કરી શકું.
• હું નિયમિત મારું લેસન કરી શકું.
• હું સાઇકલ ચલાવી શકું.

ન કરી શકું:

• હું ઝાડ ઉપર ન ચડી શકું.
• હું મોડી રાત સુધી જાગી ન શકું.
• હું ટ્રેક્ટર ચલાવી ન શકું.

• (૧) વર્ગમાં આવતાં પહેલાં - શિક્ષકની રજા માંગવી જોઈએ.
• (૨) મંદિરમાં જાઓ ત્યારે - પગરખાં બહાર કાઢવાં જોઈએ અને શાંતિ જાળવવી જોઈએ.
• (૩) દવાખાનામાં જાઓ ત્યારે - દર્દીને ખલેલ ન પહોંચે તે માટે અવાજ ન કરવો જોઈએ.
• (૪) ભોજન કરતાં પહેલાં - સાબુથી બરાબર હાથ ધોવા જોઈએ.
• (૫) રમત રમીને આવ્યા પછી - હાથપગ ધોઈને જ ઘરમાં પ્રવેશ કરવો જોઈએ.

જવાબ: હરખચંદને મનમાં થયું કે, "તે દી' ઈના બળદ ઝાલ્યા ન'તા રિયા ને આજ મેલાના કાગળ લખવા બરકે સે! દીકરો ઠીક લાગમાં આયો છે! ઈની રેવડી દાણેદાણા નો કરી નાખું તો હું હરખચંદ ટળી જાઉં!" આવો વિચાર કરીને હરખચંદ તો કાગળ લખવા બેઠા.

હું દફતર લઈને બારીમાં બેઠો હતો. આજે મારી એરટેક્સી કેમ મોડી હશે? એવું વિચારતો હતો ત્યાં જ ગેલેરીમાં આવીને એરટેક્સી ઊભી રહી. આપોઆપ દરવાજો ખૂલ્યો. હું બેઠો અને ઊડવા લાગ્યો પછી તો એરટેક્સી વાદળોની વચ્ચેથી પસાર થવા લાગી. નીચે જોયું તો મારું શહેર સાવ નાનું અને રમકડાં જેવું દેખાતું હતું. પક્ષીઓ મારી સાથે હરીફાઈ કરવા લાગ્યાં. થોડી જ વારમાં એરટેક્સી મારી શાળાના મેદાનમાં ઊતરી. બધા મિત્રો આશ્ચર્યથી મારી સામે જોઈ રહ્યા હતા. મેં વટથી દફતર લીધું અને શાળામાં પ્રવેશ કર્યો.