સામાજિક વિજ્ઞાન ધોરણ 6 પ્રકરણ 7 ગુપ્તયુગ અને અન્ય શાસકો - સ્વાધ્યાય
ધોરણ 6: સામાજિક વિજ્ઞાન
૧. નીચે આપેલા પ્રશ્નોના વિકલ્પોમાંથી યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરી ઉત્તર લખો:
૧) ગુપ્તવંશનો સ્થાપક કોણ હતો?
જવાબ: (A) શ્રીગુપ્ત. ગુપ્ત વંશનો સ્થાપક શ્રીગુપ્ત હતો, અને તેનો પુત્ર ઘટોત્કચ ગુપ્ત હતો.
૨) સિક્કામાં કયા રાજાને વીણા વગાડતો દર્શાવવામાં આવ્યો છે?
જવાબ: (A) સમુદ્રગુપ્ત. એક સિક્કામાં સમુદ્રગુપ્તને વીણા વગાડતો દર્શાવવામાં આવ્યો છે, જે તેનો સંગીતપ્રેમ દર્શાવે છે.
૩) દિલ્લી ખાતે લોહસ્તંભનું નિર્માણ કોના સમયમાં થયું?
જવાબ: (A) ચંદ્રગુપ્ત બીજો. દિલ્લી પાસેનો મેહરૌલી લોહસ્તંભ ચંદ્રગુપ્ત બીજાના સમયમાં સ્થપાયો હતો.
૪) કુમારગુપ્તના સમયમાં કઈ વિદ્યાપીઠની સ્થાપના થઈ હતી?
જવાબ: (B) નાલંદા. ચંદ્રગુપ્ત બીજાના અવસાન પછી તેનો પુત્ર કુમારગુપ્ત પહેલો ગાદીએ આવ્યો, અને તેના સમયમાં નાલંદાની પ્રસિદ્ધ બૌદ્ધ વિદ્યાપીઠ તૈયાર થઈ.
૨. ટૂંકમાં ઉત્તર આપો:
૧) કયા સમ્રાટના સમયમાં ગુપ્તયુગ સુવર્ણયુગ તરીકે ઓળખાયો?
જવાબ: ગુપ્તયુગને ભારતનો 'સુવર્ણયુગ' કહેવામાં આવે છે. ગુપ્ત સમ્રાટોએ ભારતમાં રાજકીય એકતા, શાંતિ અને સુરક્ષા સ્થાપી, જેના પરિણામે દેશમાં અપૂર્વ સમૃદ્ધિ આવી. આ સુવર્ણયુગ ગુપ્ત સમ્રાટોનું સર્જન હતું, જેની પ્રશંસા વિદેશી મુસાફરોએ પણ કરી છે.
૨) “હર્ષચરિતમ્”ના લેખક કોણ હતા?
જવાબ: "હર્ષચરિતમ્" અને "કાદંબરી" જેવા સંસ્કૃત સાહિત્યના મહાન ગ્રંથોના લેખક કવિ બાણભટ્ટ હતા, જે સમ્રાટ હર્ષના દરબારમાં સંકળાયેલા હતા.
૩. 'અ' વિભાગની વિગતો 'બ' વિભાગની વિગતો સાથે યોગ્ય રીતે જોડી ઉત્તર આપો:
- (૧) મુખ્ય સેનાપતિ - (c) મહાબલાધિકૃત
- (૨) જિલ્લા - (a) વિષય
- (૩) કર - (b) ઉત્પાદનનો છઠ્ઠો ભાગ
- (૪) વાગ્ભટ્ટ - (e) અષ્ટાંગહૃદયસંહિતા
- (૫) ઈરાનના શહેનશાહ - (d) ખુશરો